تینا مزدکی_شاهکبراها بهدلیل ساختن لانه و مراقبت از تخمهایشان رفتاری متفاوت با بسیاری از مارها دارند، اما جزئیات تولیدمثل آنها همچنان بهخوبی شناخته نشده است. حالا ثبت سه لانه در استان یوننان چین، اطلاعات تازهای درباره اندازه دستههای تخم، دمای لانه و حتی احتمال نگهبانی مشترک از یک لانه در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
- این لانهها بهترتیب ۳۰، ۷۲ و ۲۵ تخم داشتند.
- در یکی از لانهها دو شاهکبرا همزمان مشاهده شدند.
- لانه ۷۲ تخمی، بزرگترین دسته تخم ثبتشده در مطالعات منتشرشده درباره Ophiophagus hannah محسوب میشود.
- جنسیت دو مار نگهبان مشخص نشد.
- در یکی از لانهها، بچهشاهکبراها پس از مدتی از تخم بیرون آمدند.
- این مشاهدات نخستین سوابق مستند لانهسازی و اندازه دسته تخم شاهکبرا در چین خارج از منطقه جنوبشرقی تبت هستند.
لانهای با ۷۲ تخم، بزرگترین رکورد ثبتشده
ماجرای عجیبتر در ۶ ژوئن ۲۰۲۴ آغاز شد؛ زمانی که ساکنان منطقهای در غرب کونمینگ یک لانه شاهکبرا را در جنگلی ترکیبی پیدا کردند. این لانه از سوزنهای کاج ساخته شده بود و دو شاهکبرا در نزدیکی آن دیده شدند.
وقتی پژوهشگران در اول ژوئیه دوباره به محل بازگشتند، هر دو مار همچنان در اطراف لانه بودند. یکی از آنها حدود ۱.۸ متر و دیگری بیش از ۲ متر طول داشت.
لانه نیز در فاصله بین دو بازدید بزرگتر شده بود و حدود یک متر ارتفاع و ۱.۵ متر عرض داشت. بررسیهای بعدی نشان داد که ۷۲ تخم در بخش مرکزی لانه قرار گرفتهاند.
این تعداد بسیار بیشتر از محدوده معمول گزارششده برای تخمهای شاهکبراست. مطالعات قبلی معمولاً دستههایی بین ۱۴ تا ۳۷ تخم را ثبت کرده بودند. به همین دلیل، دسته ۷۲ تخمی مشاهدهشده در نزدیکی کونمینگ بزرگترین تعداد ثبتشده در مطالعات منتشرشده درباره این گونه محسوب میشود.
چرا دو شاهکبرا از یک لانه مراقبت میکردند؟
پژوهشگران در چند نوبت شاهد حضور دو شاهکبرا در کنار لانه بودند. هر دو مار در بررسی دوم، در ۱۱ ژوئیه، همچنان در محل حضور داشتند، اما تا ۲۰ ژوئیه تنها مار بزرگتر باقی مانده بود.
این مشاهده از آن جهت اهمیت دارد که نقش چند شاهکبرا در نگهبانی از یک لانه هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. گزارشهای قدیمیتر احتمال مشارکت هر دو جنس را در نگهبانی مطرح کرده بودند، اما مطالعات میدانی جدیدتر شواهد قطعی زیادی در این زمینه ارائه نکرده بودند.
با این حال، پژوهشگران نتوانستند جنسیت دو مار مشاهدهشده را مشخص کنند. بنابراین هنوز نمیتوان گفت آیا این دو مار یک جفت بودهاند، آیا هر دو ماده بودهاند یا چه ا تباطی با یکدیگر داشتهاند.
آیا دو ماده تخمهایشان را در یک لانه گذاشتهاند؟
یکی از فرضیههایی که پژوهشگران برای توضیح وجود ۷۲ تخم مطرح کردهاند، این است که ممکن است دو ماده شاهکبرا تخمهای خود را در یک لانه قرار داده باشند.
تعداد بسیار زیاد تخمها که تقریباً دو برابر بالاترین مقادیر معمول گزارششده است، با این فرضیه سازگاری دارد. با این حال، محققان تأکید کردهاند که این فقط یک احتمال است و بهدلیل مشخص نبودن جنسیت مارها نمیتوان آن را بهعنوان نتیجه قطعی پذیرفت.
احتمال دیگر این است که یک ماده بهتنهایی دستهای غیرمعمول و بسیار بزرگ از تخمها تولید کرده باشد. برای مشخص شدن پاسخ، مشاهدات میدانی بیشتری لازم است.
سه لانه، ۱۲۷ تخم و تفاوتهای عجیب
دو لانه دیگر نیز اطلاعات جالبی در اختیار دانشمندان قرار دادند. اولین لانه در سال ۲۰۲۰ در شهرستان منگهای و داخل یک جنگل بامبو کشف شد. این لانه ۳۰ تخم داشت و یک شاهکبرا از آن محافظت میکرد. تخمها در مرحله رشد جنین بودند.
سومین لانه در ژوئن ۲۰۲۵ در شهرستان لانگکانگ پیدا شد. این لانه در جنگل بامبو و از برگها و شاخههای بامبو ساخته شده بود و ۲۵ تخم داشت. در زمان نخستین گزارش، دو شاهکبرا در نزدیکی آن دیده شده بودند، اما هنگام حضور پژوهشگران تنها یک مار در محل باقی مانده بود.
این لانه یک فرصت نادر دیگر نیز ایجاد کرد و پژوهشگران در ۱۹ اوت ۲۰۲۵ شاهد بیرون آمدن بچهشاهکبراها از لانه بودند و توانستند موفقیت در جوجهکشی را بهطور مستقیم مشاهده کنند.
لانه شاهکبرا چقدر گرم است؟
شرایط حرارتی لانهها نیز متفاوت بود. در لانه ۷۲ تخمی نزدیک کونمینگ، دمای داخل لانه حدود ۳۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد برآورد شد، دمایی که از هوای اطراف بیشتر بود.
در مقابل، دمای لانه سوم که ۲۵ تخم داشت حدود ۲۶ درجه سانتیگراد بود و تقریباً با دمای محیط تفاوتی نداشت.
این تفاوتها نشان میدهد که محل قرارگیری لانه، مواد مورد استفاده برای ساخت آن و شرایط محیطی میتوانند در وضعیت حرارتی لانههای شاهکبرا نقش داشته باشند.
یک خلأ مهم در نقشه تولیدمثل شاهکبرا
هر سه لانه در استان یوننان قرار داشتند و اهمیت دیگری هم داشتند. این مشاهدات نخستین سوابق مستند از لانهسازی و اندازه دسته تخم شاهکبرا در چین، خارج از منطقه جنوبشرقی تبت، به شمار میروند.
پژوهشگران میگویند بخش زیادی از اطلاعات قبلی درباره تولیدمثل این مار از مناطق شرقی هیمالیا به دست آمده بود. بنابراین مشاهده سه لانه در مناطق مختلف یوننان میتواند به پر کردن بخشی از این خلأ جغرافیایی کمک کند.
شاهکبرا همچنان یکی از مارهای ناشناخته از نظر رفتار تولیدمثل است
با وجود شهرت شاهکبرا، اطلاعات علمی درباره رفتار تولیدمثلی آن در بسیاری از بخشهای زیستگاهش محدود است. این مارها برخلاف بسیاری از مارها لانه میسازند و از تخمهایشان مراقبت میکنند.
مطالعه جدید نشان میدهد اندازه دسته تخمها میتواند بسیار متغیر باشد و احتمال دارد رفتار نگهبانی نیز انعطاف بیشتری از آنچه تاکنون تصور میشد داشته باشد.
با این حال، پژوهشگران برای پاسخ قطعی به پرسشهای مربوط به لانه ۷۲ تخمی، از جمله اینکه آیا تخمها متعلق به یک ماده بودهاند یا دو ماده، به مشاهدات و مطالعات بیشتری نیاز دارند.
منبع: Yahoo
۲۲۷۳۲۳
